Harita Dışında Sebze Yetiştirmek
Sulama Lale - derlenmiş rehber
Kısa cevap: Haritalar size ortalama bir fikir verir, bahçenizi ise siz bilirsiniz. Doğru iklim bölgesi sebze seçimi üç sayıya dayanır: son ilkbahar donu, ilk sonbahar donu ve bu ikisi arasındaki gün sayısı. Bu aralığı bulun, tohum paketindeki "olgunlaşma süresi" ile karşılaştırın, üzerine 2 hafta pay ekleyin. Uymayan türleri fide olarak öne alın ya da listeden çıkarın. Kalan boşluğu, bahçenizin kendi mikroklimasını gözlemleyerek doldurun.
Neden harita tek başına yetmez
Bölge haritaları geniş alanların ortalamasını gösterir. Bahçeniz o ortalamadan sapabilir.
- Yükselti: Aynı ilçede 200 metre fark, don tarihini haftalarca kaydırır.
- Duvar ve bina etkisi: Güneye bakan taş veya beton duvarın önü, bahçenin geri kalanından 2-3 derece sıcak olur.
- Hava akımı: Çukur alanlarda soğuk hava birikir. Don önce oraya iner.
- Gölge deseni: Kuzey cephede yaz ortasında bile günlük ışık 4 saatin altına düşebilir. Gölge toleransı yüksek bitkileri seçme konusu tam burada işe yarar.
- Rüzgâr: Sürekli rüzgâr, sıcaklık aynı olsa bile domates ve biberin büyümesini yavaşlatır.
Adım adım kendi listenizi çıkarın
- Don tarihlerini yazın. Kendi mahallenizden iki-üç yıllık gözlem, en güvenilir veridir. Komşu bahçelerden bilgi almak da işe yarar.
- Donsuz gün sayısını hesaplayın. İki tarih arasındaki gün sayısı, açık alanda ekim yapabileceğiniz pencerenizdir.
- Yaz gecelerine bakın. Gece sıcaklığı 12 derecenin altında kalıyorsa domates ve biber tozlaşmada zorlanır. Gece 24 derecenin üstünde kalıyorsa aynı bitkiler çiçek döker.
- Nemi not edin. Nemli ve serin yazlarda mildiyö, kurak yazlarda kırmızı örümcek öne çıkar. Doğal çözümlerle mücadele planınızı buna göre kurun.
- Toprağı ölçün. İklim uygun olsa bile ağır killi ve geç ısınan toprakta erkenci ekim tutmaz. Toprak analizi burada zaman kazandırır.
- Eşleştirin. Olgunlaşma süresi, donsuz gün sayınızın %80'ini geçen türleri fideyle başlatın.
İklim tipine göre kaba eşleştirme
| Bahçenizin karakteri | Rahat verim veren | Zorlanan |
|---|---|---|
| Serin, kısa yaz (yayla, kuzey) | Lahana, brokoli, ıspanak, turp, bezelye, pancar, patates | Karpuz, bamya, patlıcan |
| Sıcak, uzun yaz (iç ve güney) | Bamya, börülce, patlıcan, biber, kabak, kavun | Marul, ıspanak, karnabahar (yaz ortasında) |
| Nemli, ılıman kıyı | Fasulye, hıyar, pazı, taze soğan, incir, dut | Soğan-sarımsak (depolamada), domates (mantar baskısı) |
| Kurak, düşük nem | Domates, kavun, üzüm, nohut, kabak | Yaprak sebzeler (sık sulama şart) |
Pencereyi genişletme yolları
Sezonu öne çekmek
- Fideyi içeride 5-7 hafta önceden başlatın.
- Toprağı siyah malç veya şeffaf örtüyle ısıtın.
- Tünel veya cam çerçeve ile ilk 3 haftayı koruyun.
Sezonu arkaya taşımak
- Sonbahar için serin sezon sebzelerini yaz ortasında ekin.
- İlk donlarda agril örtü kullanın. Lahana ve pırasa hafif donla tatlanır.
- Mulç uygulaması toprak sıcaklığını dengeler; kök sebzeleri toprakta bekletmenizi sağlar.
Sıcak yazı kırmak
- Gölgeleme filesi ile marul ve ıspanağı temmuzda hayatta tutabilirsiniz.
- Uzun boylu mısır veya kabak sırasını, hassas bitkilerin batı tarafına dikin.
- Damlama ile sabah sulaması yapın. Sulamayı verimli kullanmak sıcak bölgelerde çeşit seçiminden daha belirleyici olur.
Çeşit seçimi: tür değil, kültivar meselesi
Aynı türün içinde iklim farkı kapatan çeşitler var.
- Kısa yaz: Olgunlaşma süresi 60-70 gün olan domates çeşitleri, 90 günlük olanlardan güvenlidir.
- Sıcak yaz: "Yavaş sapa kalkan" marul ve roka çeşitlerini arayın.
- Nemli iklim: Mildiyöye dayanıklı hıyar ve fasulye çeşitleri hastalık ilacı ihtiyacını azaltır.
- Yerel tohum: Bölgenizde nesillerdir ekilen tohumlar, kataloglardaki hi