Balkonpotu Adım Fesleğen, Nane, Kekik Yetiştirmek

Kısa cevap: Fesleğen, nane ve kekik balkonda rahatça yetişir. Fesleğen için 18-20 cm derinlikte saksı, bol güneş ve nemli toprak gerekir. Nane kendi saksısında tek başına kalmalı, çünkü kökleri yayılır. Kekik ise az su ve iyi drenaj ister. Üçünü aynı saksıya değil, ayrı kaplara ekmek en pratik yoldur. Doğru saksı, doğru toprak ve düzenli hasatla pencere kenarında bile yıl boyu taze yaprak alabilirsiniz.

Neden Ayrı Saksılar?

Baharat bitkisi saksı yetiştirmesinde en sık yapılan hata, üç bitkiyi tek kaba doldurmaktır. Su ihtiyaçları birbirinden farklıdır.

• Fesleğen: Nemli toprak sever. Kuruyunca hemen pörsür.
• Nane: Nem ister, ama kökleri agresiftir. Komşusunu boğar.
• Kekik: Kurak sever. Sürekli ıslak toprakta kökleri çürür.

Fesleğene yeterli suyu verdiğinizde kekik zarar görür. Kekiği kuru tuttuğunuzda fesleğen susuz kalır. Bu yüzden her bitkiye kendi kabı.

Saksı Seçimi

Terrakotta gözeneklidir, fazla nemi dışarı atar. Kekik ve biberiye için ideal. Fesleğen terrakottada çok hızlı kurur; plastik daha uygundur.

Her saksının altında mutlaka delik olsun. Deliksiz dekoratif kaplarda kök çürüklüğü kaçınılmazdır. Kabın altına tabak koyun, ama tabakta biriken suyu 20 dakika içinde boşaltın.

Toprak Karışımı

Hazır saksı toprağı tek başına yetersizdir. Zamanla sıkışır, su geçirmez hale gelir.

Fesleğen ve nane için

• 6 ölçek torf bazlı saksı toprağı
• 2 ölçek elenmiş kompost veya solucan gübresi
• 1 ölçek perlit

Kekik için

• 5 ölçek saksı toprağı
• 3 ölçek iri kum veya pomza
• 1 ölçek perlit
• Bir tutam öğütülmüş yumurta kabuğu (hafif alkali sever)

Saksı toprağının yapısından emin değilseniz basit bir kavanoz testiyle kum-kil oranını gözleyebilirsiniz; toprak analizi konusundaki rehber bu noktada işinize yarar.

Tohum mu, Fide mi?

• Fesleğen: Tohumdan kolay. 5-8 günde çimlenir. Tohumları 0,5 cm derine ekin.
• Nane: Tohumdan yavaş ve düzensiz. Çelikle çoğaltın. Bir dalı bir hafta suda bekletin, kök çıkınca dikin.
• Kekik: Tohumdan çok yavaş. Fide almak veya çelik yapmak daha mantıklı.

Markette satılan saksı fesleğenler seraya göre yetiştirilmiştir. Eve gelince şok yaşar. İlk hafta doğrudan güneşe koymayın, kademeli alıştırın.

Işık: Balkonun Yönü Belirleyici

• Güney: Üçü de mutlu. Kekik burada en iyi tadı verir.
• Doğu-batı: 4-5 saat güneş. Fesleğen ve nane iyi gider, kekik biraz seyrek kalır.
• Kuzey: Zor. Nane idare eder, fesleğen cılız kalır. Gölgeye dayanıklı bitki seçimi ve yapay aydınlatma bu durumda devreye girer.

Günde 3 saatin altında ışık alan yerlerde bitki başına 15-20 W tam spektrum LED, 30 cm mesafeden 12 saat çalıştırılabilir.

Sulama Ritmi

Takvimle değil, parmakla sulayın. Parmağınızı 2-3 cm toprağa sokun.

• Fesleğen: Üst 2 cm kuruyunca sulayın. Yazın günaşırı olabilir.
• Nane: Toprak hep hafif nemli kalsın. Yaprak kenarı kahverengileşiyorsa susuzluk işareti.
• Kekik: Toprak derinlemesine kuruyunca sulayın. Kışın 10-15 günde bir yeter.

Sabah erken sulayın. Akşam sulama, gece nemli kalan yaprakta mantar riskini artırır. Suyu yaprağa değil toprağa verin. Tatilde 3-4 gün evde olmayacaksanız fitilli sulama düzeneği veya damlama şişesi kurun; verimli su kullanımı ve fitil yöntemleri bu iş için yeterli.

Budama ve Hasat

Hasat bir bakım işlemidir, sadece toplama değil.

1. Fesleğen: Tepeden kesin. Yaprak çiftinin 1 cm üstünden makasla. İki yeni dal çıkar. Alt yaprakları tek tek koparmayın.
2. Çiçeği alın: Fesleğen çiçek açarsa yapraklar acılaşır. Çiçek tomurcuğunu görür görmez kesin.
3. Nane: Gövdenin üçte birini alın. Yerden 5 cm bırakarak topluca da biçebilirsiniz, hızla yeniler.
4. Kekik: Yumuşak yeşil kısımları kesin. Odunlaşmış kahverengi gövdeyi kesmeyin, oradan sürgün gelmez.

Bitkinin bir seferde en fazla üçte birini alın. Fesleğen düzenli tepe alındığında çalı gibi genişler.

Gübreleme

• Yaprak baharatları azota ihtiyaç duyar. İki-üç haftada bir yarım doz sıvı gübre.
• Kekiğe az gübre verin. Fazla azot aromayı düşürür, yaprak sulu ve tatsız olur.